بسم الله الرحمن الرحیم
نقد و بررسی کتاب "آیه تطهیر و ارتباط آن با عصمت" نوشته دکتر طه بن حامد الدیلمی
ترجمه اسحاق دبیری
(1)
زیر بنای استدلال نویسنده کتاب :
زیر بنای استدلال فکری نویسنده کتاب بر فرضیه زیر استوار است :
(قرآن كريم تنها منبع هدایت است)
(خداوند هدایت را در قرآن منحصر کرده)
این ادعا از یک جهت صحیح و از جهتی دیگر نادرست است.
قران کریم از یک جهت منبع هدایت و کلام خداست و کلام خدا نور و هدایت است.
اما خود قران دیگرانی را در کنار و همدوش خود منبع هدایت معرفی میکند و این مطلب هم از خود قران استنباط میشود.
اما اگر هدف نویسنده همان کلام معروف عمر باشد که گفت : حسنبا کتاب الله. این سخن غلط است ، به دلیل آنکه نه خود عمر به گفته خود عمل کرده نه دیگران به گفته او عمل کرده و یا میکنند ، زیرا برای هر فرض دینی از قبیل نماز ، چگونگی روزه ، حج ، زکات به سراغ کتاب و سنت میروند.
زمانی هم که سنت رسول خدا که غیر قران است برای مسلمین مبنا باشد پس استدلال به حسبنا کتاب الله و یا ادعای نویسنده کتاب که گفته است (قرآن كريم تنها منبع هدایت است) و یا (خداوند هدایت را در قرآن منحصر کرده) باطل است.
منابع هدایت در قران :
البته مسلمین سنت رسول خدا را هم براساس دستور قران مبنا قرار دادند :
وَ ما آتاكُمُ الرَّسُولُ فَخُذُوهُ وَ ما نَهاكُمْ عَنْهُ فَانْتَهُوا وَ اتَّقُوا اللَّهَ
مَنْ يُطِعِ الرَّسُولَ فَقَدْ أَطاعَ اللَّه
وَ ما يَنْطِقُ عَنِ الْهَوى إِنْ هُوَ إِلاَّ وَحْيٌ يُوحى
بنا براین نمی توان اوامر رسول خدا را بر اساس دستور قران نادیده گرفت.
هدایت الهی با دو پایه قران و عترت :
نویسنده کتاب سه آیه
(ذلِكَ الْكِتابُ لا رَيْبَ فيهِ هُدىً لِلْمُتَّقين)
(قُلْ إِنَّ هُدَى اللَّهِ هُوَ الهُْدَى بگو هدايت، تنها هدايت الهى است!)
(فَبِأَىِّ حَدِيثِ بَعْدَهُ يُؤْمِنُون)
را دلیل بر انحصار هدایت الهی توسط قران گرفته است.
در آیه اول (ذلِكَ الْكِتابُ لا رَيْبَ فيهِ هُدىً لِلْمُتَّقين)
در آیه دوم (قُلْ إِنَّ هُدَى اللَّهِ هُوَ الهُْدَى بگو هدايت، تنها هدايت الهى است!)
آیات فوق در کتاب آسمانی قران به صورتهای ذیل آمده است :
وَ لَنْ تَرْضى عَنْكَ الْيَهُودُ وَ لاَ النَّصارى حَتَّى تَتَّبِعَ مِلَّتَهُمْ قُلْ إِنَّ هُدَى اللَّهِ هُوَ الْهُدى وَ لَئِنِ اتَّبَعْتَ أَهْواءَهُمْ بَعْدَ الَّذي جاءَكَ مِنَ الْعِلْمِ ما لَكَ مِنَ اللَّهِ مِنْ وَلِيٍّ وَ لا نَصيرٍ (120 بقره)
و هرگز يهوديان و ترسايان از تو راضى نمىشوند، مگر آنكه از كيش آنان پيروى كنى. بگو: «در حقيقت، تنها هدايتِ خداست كه هدايت [واقعى] است.» و چنانچه پس از آن علمى كه تو را حاصل شد، باز از هوسهاى آنان پيروى كنى، در برابر خدا سرور و ياورى نخواهى داشت.
قُلْ أَ نَدْعُوا مِنْ دُونِ اللَّهِ ما لا يَنْفَعُنا وَ لا يَضُرُّنا وَ نُرَدُّ عَلى أَعْقابِنا بَعْدَ إِذْ هَدانَا اللَّهُ كَالَّذِي اسْتَهْوَتْهُ الشَّياطينُ فِي الْأَرْضِ حَيْرانَ لَهُ أَصْحابٌ يَدْعُونَهُ إِلَى الْهُدَى ائْتِنا قُلْ إِنَّ هُدَى اللَّهِ هُوَ الْهُدى وَ أُمِرْنا لِنُسْلِمَ لِرَبِّ الْعالَمينَ (71 انعام)
بگو: «آيا به جاى خدا چيزى را بخوانيم كه نه سودى به ما مىرساند و نه زيانى و آيا پس از اينكه خدا ما را هدايت كرده از عقيده خود بازگرديم؟ مانند كسى كه شيطانها او را در بيابان از راه به در بردهاند، و حيران [بر جاى مانده] است؟ براى او يارانى است كه وى را به سوى هدايت مىخوانند كه:» به سوى ما بيا. «بگو:» هدايت خداست كه هدايتِ [واقعى] است، و دستور يافتهايم كه تسليم پروردگار جهانيان باشيم.
در این دو آیه مورد خطاب رسول است تا دیگران بفهمند که حرف یهود و نصاری و خواندن غیر خدا در انتها منجر به اعتقادات اعقابشان شود (بت پرستی) و این امر را خدا نفرموده قبول کنند و تنها هدایت خدا هدایت واقعی است.
نویسنده قسمتی از این دو آیه را آورده و نتیجه گرفته (قرآن كريم تنها منبع هدایت است) در صورتی که اصل آیه هدایت را بخدا نسبت می دهد نه هدایت را منحصر در قران کرده باشد.
ما طبق این آیه فهمیدیم قران هدایت است ولی برای اینکه دریابیم منبع یا منابع هدایت چه هستند باید بسراغ کل قران برویم اگر قران هدایت را منحصر در خود کرده بود همه باید بپذیرند ولی اگر قران غیر از این را فرموده باشد به چه مجوزی نویسنده فقط قرآن كريم تنها منبع هدایت معرفی می کند.
در آیاتی چون
النساء : 59 يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا أَطيعُوا اللَّهَ وَ أَطيعُوا الرَّسُولَ وَ أُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ
الأنفال : 1 وَ أَطيعُوا اللَّهَ وَ رَسُولَهُ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنينَ
النساء 80 مَنْ يُطِعِ الرَّسُولَ فَقَدْ أَطاعَ اللَّهَ
الحشر : 7 وَ ما آتاكُمُ الرَّسُولُ فَخُذُوهُ وَ ما نَهاكُمْ عَنْهُ فَانْتَهُوا وَ اتَّقُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ شَديدُ الْعِقابِ
النجم :3 و 4 وَ ما يَنْطِقُ عَنِ الْهَوى إِنْ هُوَ إِلاَّ وَحْيٌ يُوحى
حصرمورد ادعای نویسنده شکسته شده است.